{"id":5612,"date":"2022-03-17T10:57:29","date_gmt":"2022-03-17T15:57:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe\/?p=5612"},"modified":"2022-03-17T11:23:53","modified_gmt":"2022-03-17T16:23:53","slug":"mito-sobre-el-condor-basilio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612","title":{"rendered":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio"},"content":{"rendered":"\n<figure id=\"attachment_706\" aria-describedby=\"caption-attachment-706\" style=\"width: 100px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-706\" src=\"https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/CASTOR-FOTO-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"100\" height=\"134\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-706\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #ff0000;\">C\u00e1stor Salda\u00f1a Sousa<\/span><br \/><span style=\"color: #ff0000;\">sousa@usal.es<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 14pt;\">El pasado 29 de enero de 2022, pudimos hacer una salida de campo al complejo arqueol\u00f3gico de Sondor con un grupo de alumnos de la Universidad Nacional Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas (UNAJMA) de Andahuaylas. Sondor pertenece a la cultura Chanka y se encuentra a 21 km de Andahuaylas, en el valle de la Laguna de Pacucha. El motivo principal fue hacer una supervisi\u00f3n en terreno del proyecto que estaban realizando los alumnos, el cual llevaba por t\u00edtulo: \u201cvalor cultural de Sondor\u201d.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">El proyecto para desarrollar era parte del curso \u201cinvestigaci\u00f3n educativa: metodolog\u00edas cualitativas\u201d, perteneciente a la carrera de Educaci\u00f3n Primaria Intercultural de la Universidad Nacional Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas (UNAJMA). En esta primera fase de la investigaci\u00f3n se trataba de tener una experiencia directa de campo con pobladores de la zona y pensar en la articulaci\u00f3n pedag\u00f3gica con la creaci\u00f3n de sesiones de aprendizaje para el nivel educativo de primaria sobre la base del entorno cultural y ling\u00fc\u00edstico. En el proceso de una entrevista en profundidad a un poblador de Cotahuacho centro, uno de los alumnos, que reside en Cotahuacho, nos cont\u00f3 un mito que le hab\u00edan narrado unos d\u00edas antes oralmente en idioma quechua un poblador de Puywalla que vive actualmente en Cotahuacho. Puywalla es una comunidad campesina perteneciente al distrito de Andarapa de la provincia de Andahuaylas, Apurimac, aproximadamente a 3800 msnm. Cotahuacho es una comunidad campesina que est\u00e1 a las faldas del complejo arqueol\u00f3gico de Sondor, dividi\u00e9ndose en tres barrios: Cotahuacho alto, Cotahuacho centro y Cotahuacho bajo. Con motivo de incentivar a los alumnos y hacerlos part\u00edcipes en los procesos de investigaci\u00f3n, escritura y publicaci\u00f3n, as\u00ed como responder a su perfil profesional vocacional, damos a conocer el mito en formato escrito traducido en dos idiomas: quechua y en castellano.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Willakuy Condor Basiliomanta<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Kay willakuymi, willasqa puywallapi tiyaq runa<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Willakunmi, wak urqu wakukuri chaymanta urqu alalaya, chaypis kan huk qucha,chaypa sutinsi paqkokocha chaysi chaypi tiyasqa huk runa, achkalla\u00f1a chitayuq, payqa sapa punchawsi chitallanta michisqa, chayllawansi qullqin kasqa.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Huk punchawsi chitanta michichkaspa, karupi rikurusqa huk condor qamuqta, chaysi chay runaqa qawayta munasqa, qinaspansi raskan urqupa umankama, chayaruspasi kusisqa tiyarisqa qinaptisi condorqa qawantakama muyusqa,muyuchkaspa muyuchkaspansi condorqa qaltuman paqayta qallarin,runaqa qinallas qawan, chaymantas huk ratu qaltupi kaspa condorqa wichiykamun huk chitanpa qawanman, chaysi chayta rikuspa runaqa raskan chitampa larunman qinaspa ma\u00f1ana aypasqama\u00f1u. Runakaqa llakisqas chitankunata qatipun corralniman.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Huknin punchawtas runaqa kaqmanta chitankunata michik apan, chaysi puyurparimusqa qinaptinsi mana allintachu rikusqa llapan chitanta, tukuy larunta puriptin, chayna kachkaptinsi huk qawayninpiqa runaqa condorta rikurusqa chitampa larunpi\u00f1a qinaptinsi mana ima ruwaytapas atisqachu chaysi huk chitanta aparparitamun. Runaqa llaqisqas iskaynin chitan apasqanmanta, chisimparamuptinsi runaqa kaqmanta chitanta qatipun corralninman.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Runataka sapa punchawsi qichutamusqa huk chintanta, chaynallas sapa punchaw kasqa, chaysi runaqa qallarin ruwayta trampata condorta qapinampaq. Huk tutamantas<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">runaqa tuquta ruwayta qallarin huk urqupa umampi qinaspansi chaypi churan iskay uchuy chitachakunata, chaymantas runaqa pakakun ichuwan qatarukuspa, chayllamansi chitachakunapas waqayta qallaykun qinaptinsi condorqa qispirparimun, qinaspansi \u00f1awpaqta hina pawakuyta qallarin qaltuman chaymantas wichimun chita\u00f1akunapa qawanman, chayllamansi rupas raskan condorta qapinapaq, qapiruspasi purunta urquykun mana puruyuq kanankama, qalallata saqiruptinsi condorqa chakillanwan puritamun , runaka kusisqalla\u00f1as kan mana\u00f1a chitanta imapas qichuqkatin. Chaymanata kimsa punchaw pasaruptinsi, runamanqa chayaykamusqa iskay sinchikuna, chaysi huknin tapun runataqa, \u00bfqanchu Basiliopa purunta urqururanqui?, chaymasi runaqa kutichin, \u00f1uqaqa manan riqsini\u00f1u Basiliotaqa, chayllaman sinchi kutichin condor Basiliotaya, runa kaqmanta rimarin, ari \u00f1uqam puruntaqa urqururqani, sapa muchawmi chitayta aparqa, chayllan sinchi rimarin, qaku risun chaynaqa, qinaptinmi runataqa aparatamunku; chawpi \u00f1anta richkatinkus runataqa \u00f1awinta watarunku chumpiwan mana rikunampaq chaysi chayna purichitamunku, chaymantas chay chumpita urquruptiqa qatun llactapi\u00f1a tarikusqa runaqa, sinchikunaqa qinallas apatamun parlana wasiman chayachinankama, charachiptinsi, sinchikuna umalliknin suyachkasqa, chaysi chay umallikninqa tapuyta qallarin runataqa:<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">UMALLIQNIN: \u00bfqanchu Basilita purunta urquranki?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">RUNA: \u00f1uqam chayta ruwarqani<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">UMALLIQNIN: \u00bfimaynapitan purunta urqurqanki?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">RUNA: payqa sapa punchawmi chitay mikuy qamurqa<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">UMALLIQNIN: Basilio qamuy<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: qamuchkani\u00f1am<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Chaysi Basilioqa rikuriramusqa<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">UMALLIQNIN: basilio manachu pinqakunki qalalla kaspayki, \u00a1pachakamuy!<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: ari pacharakamusaq<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Chaysi Basilioqa rikuriramun sumac puruyuq, purunpas anchiriqraq, chaymantas umalliq tapun:<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: \u00bfbasilio qanchu kay runa chitanta mikumuranki?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: ari \u00f1uqam mikumurqani,amaya imatapas ruwaruwchu,\u00f1uqachiq mirachipusaq kay runapa chitankunata.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">UMALLIQNIN: runa qamqa mana imatas mana allita ruwanqichu,\u00f1a uyarirunki\u00f1a Basiliota chitaykita mirachipusunaykipaq.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Huk ratu parlarisqankumantas umalliqa nin sinchikunata, kutichipuychiq maymatam apamurankich chayman, chaysi runataqa sinchikunaqa kutichipun. Chay qatun llactata puriyta tukuruptikus kaqmanta runataqa chumpiwan watanku chawinta qinaspankus chaynata purichinku karuniqta, chaymatas huknin sinchi nin paskakuy chay chumpita nispa, paskarukuspansi runaqa pu\u00f1usqanmata qatariramuq hina kachkasqa.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Uray larumpi tiyaq runakunas maskachkasqa pichqa punchaw\u00f1a, mana\u00f1a chay runa wasimpi rikuriptin,pero chay chinkaq runa pasarusqa huk punchawllas.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\"><em>(Traducci\u00f3n quechua: Yems N\u00edfer Vasquez Lizunde)<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<figure id=\"attachment_5615\" aria-describedby=\"caption-attachment-5615\" style=\"width: 903px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5615\" src=\"https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-300x113.jpg\" alt=\"\" width=\"903\" height=\"340\" srcset=\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-300x113.jpg 300w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-1024x385.jpg 1024w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-768x289.jpg 768w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-1536x578.jpg 1536w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-2048x771.jpg 2048w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-1116x420.jpg 1116w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-640x241.jpg 640w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor2-681x256.jpg 681w\" sizes=\"(max-width: 903px) 100vw, 903px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5615\" class=\"wp-caption-text\">Salida de campo con alumnos de la UNAJMA. Proyecto de investigaci\u00f3n educativa-cualitativa:<br \/>\u201cValor Cultural de Sondor\u201d. Fuente: autor<\/figcaption><\/figure>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Cuenta que en la cumbre donde se encuentra el cerro Wakukuri y el cerro Alalay hab\u00eda una laguna llamada Paqcocha, en donde viv\u00eda un se\u00f1or que ten\u00eda muchas ovejas. El pasaba todos los d\u00edas pasteando su ganado porque era su fuente de econom\u00eda. Entonces, un d\u00eda, cuando estaba pasteando sus ovejas, a lo lejos, not\u00f3 que ven\u00eda un C\u00f3ndor. El se\u00f1or, con las ansias de ver m\u00e1s de cerca, decide subir a una lomada. Satisfecho de llegar al lugar para que pueda ver al C\u00f3ndor, se sent\u00f3 ah\u00ed y el C\u00f3ndor daba vueltas por el aire. En una de las vueltas dice que el C\u00f3ndor se eleva a lo m\u00e1s alto y el se\u00f1or segu\u00eda observ\u00e1ndolo. Despu\u00e9s de unos instantes, el C\u00f3ndor se tira en picado a una de sus ovejas. El se\u00f1or cuando vio esa acci\u00f3n corri\u00f3 hacia a sus ovejas, pero ya no logr\u00f3 salvarla. El se\u00f1or, triste, dice que arrea sus ovejas a su canch\u00f3n. Al d\u00eda siguiente, el se\u00f1or de nuevo lleva sus ovejas a pastear y estaba muy nublado, no pod\u00eda ver bien a todas sus ovejas porque estaban dispersas y en uno de esos momentos ve al C\u00f3ndor de nuevo que aparece entre las nubes que ya se estaba acercando a una de sus ovejas; ya no pod\u00eda hacer nada y se llev\u00f3 otra de nuevo. El se\u00f1or se puso triste porque ya hab\u00eda perdido dos de sus ovejas; cuando atardeci\u00f3 de nuevo arrea sus ovejas a su canch\u00f3n. Al se\u00f1or, dice que todos los d\u00edas le quitaba una oveja y ya hab\u00eda pasado una semana, entonces decide hacer una trampa para poder agarrar al C\u00f3ndor y un d\u00eda en la ma\u00f1anita el se\u00f1or hace un hueco en lo m\u00e1s alto de la loma y pone dos ovejitas peque\u00f1as; despu\u00e9s el se\u00f1or se oculta at\u00e1ndose con ichu y las ovejitas peque\u00f1as estaban llorando y el C\u00f3ndor apareci\u00f3. Y como en la primera vez se elev\u00f3 a lo mas alto y se tir\u00f3 en picado a las ovejitas, el se\u00f1or corri\u00f3 a atrapar al C\u00f3ndor, despu\u00e9s de agarrarlo lo desplum\u00f3 todo, lo dej\u00f3 calato (desnudo) y el C\u00f3ndor se fue caminando. El se\u00f1or estaba muy contento porque ya no le iba a quitar su ganado. Pero despu\u00e9s de tres d\u00edas de lo ocurrido, al se\u00f1or le visitaron dos polic\u00edas y uno de ellos le pregunta: \u00bft\u00fa desplumaste a Basilio? El se\u00f1or le responde: yo no conozco a Basilio, y la polic\u00eda le dice: al C\u00f3ndor Basilio. El se\u00f1or le responde: si yo le desplum\u00e9 porque ya era una semana que ven\u00eda a llevarse mis ovejas. La polic\u00eda le dice: entonces vamos; y se lo llevaron al se\u00f1or. Cuando lo estaban llevando a medio camino al se\u00f1or lo amarran coloc\u00e1ndole una venda en los ojos; as\u00ed lo llevan hasta una cierta parte y le quitan la venda de los ojos. El se\u00f1or ya se encontraba en una cuidad grande, lo segu\u00edan llevando los polic\u00edas hasta llegar a la comisaria. Cuando llegaron a la comisaria ya les estaba esperando el jefe de los polic\u00edas y comienza a interrogarle al se\u00f1or diciendo:<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: t\u00fa, \u00bfdesplumaste al C\u00f3ndor Basilio?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">EL SE\u00d1OR: si, yo lo he desplumado.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: \u00bfpor qu\u00e9 lo has desplumado?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">EL SE\u00d1OR: porque ven\u00eda a comer mis ovejas.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: \u00a1Basilio ven!<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: si jefe, ya vengo<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Entonces el C\u00f3ndor Basilio apareci\u00f3.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: Basilio, \u00bfno tienes verg\u00fcenza de venir calato (desnudo)?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: si jefe, ahorita me voy a vestir<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Entonces Basilio apareci\u00f3 ya vestido con sus plumas brillantes, despu\u00e9s el jefe le pregunta:<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: Basilio, \u00bfes cierto que estabas comiendo las ovejas del se\u00f1or?<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">BASILIO: S\u00ed, las estaba comiendo, pero no me castigue porque yo voy a hacer que se multipliquen las ovejas del se\u00f1or.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">JEFE: se\u00f1or, ahora usted si queda libre y ya le escuch\u00f3 a Basilio, que le va a multiplicar sus ovejas.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Despu\u00e9s de un rato de dialogo, el feje ordena a los polic\u00edas que se lo llevaran al lugar de donde lo han tra\u00eddo; entonces, comenzaron con el retorno y cuando ya hab\u00edan terminado de caminar las calles de la ciudad, de nuevo al se\u00f1or le vendan los ojos y as\u00ed ya segu\u00edan su camino, despu\u00e9s al se\u00f1or uno de los polic\u00edas le ordena a que se quitara la venda y el se\u00f1or se ha sentido como si hubiera despertado despu\u00e9s de dormir, como si hubiera sido un sue\u00f1o. Las personas que viv\u00edan m\u00e1s abajo de su corral de ovejas le estaban buscando durante una semana porque el se\u00f1or no aparec\u00eda; sin embargo, para el se\u00f1or era como si hubiera pasado un solo d\u00eda.<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">(Redacci\u00f3n: Yems N\u00edfer Vasquez Lizunde. Correcci\u00f3n ligera de estilo: C\u00e1stor Salda\u00f1a Sousa)<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_5616\" aria-describedby=\"caption-attachment-5616\" style=\"width: 881px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-5616\" src=\"https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-300x110.jpg\" alt=\"\" width=\"881\" height=\"323\" srcset=\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-300x110.jpg 300w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-1024x374.jpg 1024w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-768x281.jpg 768w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-1536x562.jpg 1536w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-2048x749.jpg 2048w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-1149x420.jpg 1149w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-640x234.jpg 640w, https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condor3-681x249.jpg 681w\" sizes=\"(max-width: 881px) 100vw, 881px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5616\" class=\"wp-caption-text\">Sector Muyumuyu del complejo arqueol\u00f3gico Sondor. Andahuaylas. Fuente: autor<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Participantes:<\/span><\/strong><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Yems Nifer Vasquez Lizunde<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt; color: #0000ff;\">1111220201@unajma.edu.pe<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Sandra Giomaly Berrocal Huarcaya<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt; color: #0000ff;\">1113020201@unajma.edu.pe<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Alejandrina S\u00e1nchez Guillen<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt; color: #0000ff;\">1110420201@unajma.edu.pe<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt;\">Leila Alel\u00ed D\u00edaz Rodr\u00edguez<\/span><br \/><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif; font-size: 12pt; color: #0000ff;\">1111220201@unajma.edu.pe<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El pasado 29 de enero de 2022, pudimos hacer una salida de campo al complejo arqueol\u00f3gico de Sondor con un grupo de alumnos de la Universidad Nacional Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas (UNAJMA) de Andahuaylas. Sondor pertenece a la cultura Chanka y se encuentra a 21 km de Andahuaylas, en el valle de la Laguna de Pacucha. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5619,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-invitados"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El pasado 29 de enero de 2022, pudimos hacer una salida de campo al complejo arqueol\u00f3gico de Sondor con un grupo de alumnos de la Universidad Nacional Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas (UNAJMA) de Andahuaylas. Sondor pertenece a la cultura Chanka y se encuentra a 21 km de Andahuaylas, en el valle de la Laguna de Pacucha. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"UNAH ALDIA\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/unahlicenciada\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-17T15:57:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-03-17T16:23:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condordest.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"adminaldia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"adminaldia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\"},\"author\":{\"name\":\"adminaldia\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/17033d3e421fee54b15482d54680e0b6\"},\"headline\":\"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio\",\"datePublished\":\"2022-03-17T15:57:29+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-17T16:23:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\"},\"wordCount\":1749,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Invitados\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\",\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\",\"name\":\"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-03-17T15:57:29+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-17T16:23:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#website\",\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/\",\"name\":\"UNAH ALDIA\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization\",\"name\":\"UNAH ALDIA\",\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Grupo-de-5-objetos-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Grupo-de-5-objetos-2.png\",\"width\":1225,\"height\":238,\"caption\":\"UNAH ALDIA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/unahlicenciada\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/17033d3e421fee54b15482d54680e0b6\",\"name\":\"adminaldia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cropped-logo-con-fondo-1-150x150.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cropped-logo-con-fondo-1-150x150.png\",\"caption\":\"adminaldia\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe\"],\"url\":\"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA","og_description":"El pasado 29 de enero de 2022, pudimos hacer una salida de campo al complejo arqueol\u00f3gico de Sondor con un grupo de alumnos de la Universidad Nacional Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas (UNAJMA) de Andahuaylas. Sondor pertenece a la cultura Chanka y se encuentra a 21 km de Andahuaylas, en el valle de la Laguna de Pacucha. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612","og_site_name":"UNAH ALDIA","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/unahlicenciada","article_published_time":"2022-03-17T15:57:29+00:00","article_modified_time":"2022-03-17T16:23:53+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":675,"url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/condordest.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"adminaldia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"adminaldia","Tiempo de lectura":"9 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612"},"author":{"name":"adminaldia","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/17033d3e421fee54b15482d54680e0b6"},"headline":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio","datePublished":"2022-03-17T15:57:29+00:00","dateModified":"2022-03-17T16:23:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612"},"wordCount":1749,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization"},"articleSection":["Invitados"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612","url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612","name":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio - UNAH ALDIA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#website"},"datePublished":"2022-03-17T15:57:29+00:00","dateModified":"2022-03-17T16:23:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?p=5612#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mito sobre el C\u00f3ndor Basilio"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#website","url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/","name":"UNAH ALDIA","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#organization","name":"UNAH ALDIA","url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Grupo-de-5-objetos-2.png","contentUrl":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Grupo-de-5-objetos-2.png","width":1225,"height":238,"caption":"UNAH ALDIA"},"image":{"@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/unahlicenciada"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/17033d3e421fee54b15482d54680e0b6","name":"adminaldia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cropped-logo-con-fondo-1-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cropped-logo-con-fondo-1-150x150.png","caption":"adminaldia"},"sameAs":["https:\/\/www.aldia.unah.edu.pe"],"url":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/?author=1"}]}},"views":1684,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5612"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5617,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5612\/revisions\/5617"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aldia.unah.edu.pe\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}